Giới thiệu tour và dịch vụ du lịch các địa điểm trong Miền Nam: Phú Quốc, TP. HCM, Vũng Tàu, Cần Thơ...
Hình đại diện của người dùng
nhtrung1980
 
Bài viết: 1
Ngày tham gia: 23 Tháng 10 2018 08:05

Bông điên điển nơi miền Tây mùa nước lũ

gửi bởi nhtrung1980 23 Tháng 10 2018 08:13

Hình ảnh
Bông điên điển ở miền Tây trổ bông vào những tháng từ tháng 7 đến tháng 11 âm lịch. Người dân miền Tây chỉ cần nhìn thấy bông điên điển trổ bông là biết mùa lũ đang về.

Bông điên điển được ưa chuộng vì nó tự nhiên hoang dã mọc lên, không cần ai chăm sóc. Khi đến mùa điên điển trổ bông là đi hái về vừa kiếm thêm thu nhập vừa làm thực phẩm, cho nên nó rất “sạch” ai cũng mê.

Một đặc điểm của bông điên điển luôn luôn mọc cao hơn mặt nước cho nên rất dễ thấy. Bông có màu vàng tươi, hương vị thơm, giòn, bùi, béo rất ấn tượng và giàu dinh dưỡng. Bông điên điển dễ thấy nhất ở các vùng An Giang, Đồng Tháp, Long An và TP. Cần Thơ bởi ở những nơi này, nước lũ thường về nhiều.

[imghttps://1.bp.blogspot.com/-VqRMMNrlGpo/W8rL9ot2mOI/AAAAAAAAAI8/rv44mWufsQE0je_4rgzeamSZW_hfu5ngwCEwYBhgL/s640/bong-dien-dien%2B%25287%2529.jpg][/img]

Người ta kể rằng, từ thời xưa, bông điên điển nấu cháo giúp người Đồng Tháp Mười vượt qua những tháng mùa lũ hàng năm. Nó quý như lúa ma ấy! Lúa ma với khả năng kỳ diệu là vươn cao cả gang tay mỗi ngày đêm, nên nước lũ không nhấn chìm được, dù đã nhấn chìm nhiều thứ trên mặt đất, để làm lương thực cho muôn loài ở thời điểm thiên nhiên khắc nghiệt. Nhưng lúa ma phải nhiều tháng mới chín. Còn bông điên điển, chỉ một tháng ngập lụt là bắt đầu vàng rực. Những mùa khác không có bông điên điển người ta nhập giống bông nhập từ Thái Lan về trồng.

Các món ăn từ bông điên điển cũng nhiều và được nổi danh với danh hiệu “đặc sản miền Tây” với nhiều món chế biến từ bông điên điển như: điên điển xào tép, bánh xèo bông điên điển, gỏi bông điên điển, bông điên điển chấm mắm kho.

Hình ảnh

Nếu đã một lần về miền Tây, ai không thưởng thức qua món bánh xèo bông điên điển thì coi như hỏng một chuyến đi. Rau vườn nhà vừa phong phú vừa sạch tự nhiên, tép ruộng đã có sẵn, kèm theo miếng thịt ba chỉ, bột và nghệ nữa là có ngay món bánh xèo bông điên điển vô cùng đặc biệt.

Mỗi mùa điên điển trổ bông, người dân sẽ chống xuồng trong từng bờ rạch, bờ đê hái những chùm bông vàng rực để làm rau ăn trong mỗi bữa cơm. Vào khoảng tháng 11 Âm lịch, lũ cũng rút dần, bông điên điển lại đến lúc tàn một mùa hoa, kết trái, chờ mùa sau.

Tuy đến tháng 11 âm lịch mới hết mùa bông điên điển, nhưng độ khoảng giữa tháng 10 âm lịch, người ta đã ngừng hái để bông ra trái chờ trái chín trong khoảng nữa tháng. Sau đó, người ta hái trái phơi khô làm giống cho mùa nước nổi năm sau.

Thời điểm tốt nhất để đi hái bông điển điển từ 22h đêm, bông điên điển tươi ngon nhất và có giá nhất là bông vẫn còn nguyên búp. Nếu để qua sáng hôm sau đi hái thì hoa đã hết ngon, lũ ong đã hút hết mật, hết tinh túy của hoa. Mỗi ngày, bông điên điển đều trổ bông, nên trong suốt mùa lũ, ngày nào cũng có bông để hái.

Hình ảnh
Hái bông điên điển từ 10h đêm tới sáng – Hình sưu tầm

Người dân miền Tây rất vui tính nên họ đã sáng tạo ra lý do vì sao phải đi hái bông điên điển vào chiều tối với câu chuyện thần tiên như thế này:

Ngày xửa ngày xưa, khi thần hoa điên điển bắt gặp thần bướm bay qua bay lại toan hút mật. Thần bông điên điển mới nghĩ cách hẹn thần bướm sáng mai mặt trời mọc hãy đến hút để cho hoa thêm lớn thêm xinh. Thần bướm nghe lời. Ngay lúc đó, thần bông điên điển liền báo mộng cho các cô gái mau đến hái trước khi mặt trời mọc. Thần bướm đến trễ tức giận nên đẻ trứng vào bông, trứng nở ra thành sâu.

bông điên điển
Bông điên điển vàng ươm – Hình sưu tầm
Ngày trước, bông điên điển nhiều vô kể, không hái thì bỏ phí, hái nhiều ăn không hết để lâu sẽ bị hư úng nên người dân nghĩ ra món mới: bông điên điển muối chua. Mới đầu chỉ với ý định là thêm một cách chế biến để bông bảo quản được lâu hơn, nhưng không ngờ điên điển muối chua lại có vị ngon ngoài sức tưởng tượng.

Bông điên điển muối chua

Làm điên điển muối chua nghe qua thì thấy cũng dễ lắm, nhưng bắt tay vào làm mới thấy khó. Chỉ cần lặt rửa sạch bông, để ráo nước rồi ngâm bông với giá đậu xanh sống trong nước vo gạo lắng trong có pha chút muối trong cái khạp hay vịm sành da lươn, đậy lá chuối hoặc lá môn, ủ kín chừng ba ngày sau là ăn được.

Bông điên điển muối chua có mùi vị vừa chua, vừa giòn, vừa đăng đắng, chấm với món cá kho, thịt kho hay nước hắc xì dầu giằm ớt ăn đều ngon miệng. Tỉ lệ bao nhiêu nước, muối tùy thuộc vào kinh nghiệm người làm, muối nhiều quá thì bông bị mặn mà không chua, muối ít quá thì bông sẽ bị thúi. Người dân quê làm bất cứ món gì đều cân lượng theo kiểu áng chừng, đo lường bằng mắt hay bằng nắm tay, ngón tay, mà đâu có tay ai giống tay ai, nên khó “truyền thụ bí kíp” là ở chỗ đó. Cho nên không ít người làm dưa điên điển bị thúi, người địa phương kêu là “úng” hoặc “khú.”

Bông điên điển muối chua đặc biệt hợp gu khi ăn kèm với các món như thịt nướng, ếch nướng hay cá lóc nướng trui – mà các lão nông vẫn hay dân dã khoát tay “ngậm mà nghe”, bởi không từ nào có thể tả nổi. Trên ghe chiều lãng đãng, nhóm bếp than hoặc chỉ cần vài nhánh củi khô, bắt con cá lóc nướng trui ăn với điên điển muối chua, kèm bông súng, kèo nèo thêm chai rượu đế, có lẽ dễ khiến người phương xa quên cả lối về.

Bởi vậy, dân gian mới truyền nhau câu

“Điên điển mà đem muối chua
Ăn kèm cá nướng đến vua cũng thèm”

Đâu đó còn là cái cốt cách hào sảng, phóng khoáng của đất và người Nam bộ, nét văn hóa đậm đà từ thời khẩn hoang lập ấp.

Cùng với mùa bông điên điển là mùa cá linh. Những con cá linh theo dòng nước lũ đổ về, tràn khắp các sông và ao rạch.

Cứ hễ con nước càng dâng cao, cá linh sẽ về càng nhiều. Cá linh non đầu mùa đem kho với nước dừa thì ngon tuyệt. Vị béo ngậy của cá quyện với vị thơm ngọt của dừa khiến món ăn dân dã này trở nên khác biệt và khó quên. Khi nấu, cá không cần đánh vẩy, lấy mật, chỉ cần ngâm nước muối cho sạch nhớt là đã có thể chuyển sang công đoạn chế biến.

Hình ảnh

Cá linh thuộc loài cá vảy trắng. Một mùa lũ, cá linh có hai thời kỳ. Khi mưa rả rích trên đồng, lũ bắt đầu dâng, cá từ thượng nguồn sông Mê Kông xuôi về, lên đồng để đẻ, bắt đầu mùa cá linh vào cuối tháng 7 Âm lịch.

Cá linh lúc này nhỏ chỉ bằng đầu đũa, gọi là cá linh non, thịt ngọt béo, hầu như không có xương, đậm hương vị gió mưa tinh khiết bao la. Còn từ cuối tháng 10 Âm lịch, lũ rút, con cá linh lớn cỡ ngón tay, vảy cứng, thân nhiều xương và đầu lại có sạn. Cá linh đã già, bắt đầu hết mùa, khi ấy trên bờ, bông điên điển cũng kết trái, tàn một mùa hoa.

Cá linh non hầu như ăn nguyên con, người ta chỉ cắt ngang rốn cá một đoạn nhỏ rồi nặng hết ruột bên trong ra, rửa sạch, để ráo nước rồi sắp ra đĩa, nhìn long lanh ánh bạc, kế bên là dĩa bông điên điển, bông súng, rau thơm.

Hình ảnh

Ngư dân, nông dân ven các bờ sông rạch đánh bắt cá linh bằng nhiều phương tiện như: vó, chài, vợt, lưới thả, lưới giăng… Phần lớn cá linh dùng để ủ làm mắm hoặc nước mắm tại chỗ. Người dân ở miệt Châu Đốc, Tịnh Biên (An Giang) có nghề làm nước mắm cá linh và các loại cá đồng rất nổi tiếng. Cá linh ủ càng lâu, mắm càng ngon.

Món canh chua cá linh với bông điên điển nếu ai từng ăn qua một lần đều phải tấm tắc khen ngon bởi vị ngọt từ cá linh, vị chua chua của me, thơm giòn của bông điên điển chấm với nước mắm mặn pha ớt. Với người dân miền Tây, từ loại bông điên điển, họ sẽ có thể tận hưởng một bữa tiệc dân dã mà không phải nhà hàng nào ở thành phố cũng có được.

Hình ảnh
Cá linh non rửa sạch, để cho ráo nước rồi sắp lên đĩa. Nước lẩu liu riu, ngọt chua hay mặn nhạt, sau khi nêm vừa ý rồi, trút nhẹ cá linh vào, chờ nước sôi bùng lên hớt bỏ chút bọt, chốc lát mùi cá chín thơm ngát cả gian nhà. Múc cá linh ra đĩa, không để trong nồi lâu bởi cá linh non thịt mềm, để lâu dễ nát mất. Bấy giờ mới gắp bông điển điển nhúng nước sôi.

Có người không nhúng nước sôi mà gắp bông điên điển tươi cho luôn vào chén, rồi gắp cá linh non chấm nước mắm nguyên chất dằm ớt.

Ngồi ăn món lẫu bông điên điển nếu nghe bài hát bông điên điển thì đúng là thú vị:

“Với màu điên điển say mê,
Vàng trong ánh mắt vỗ về gót chân.
Trót thương tình nghĩa vợ chồng,
Nên bông điên điển nở cho lòng vấn vương.
Tình thương em khó mà lường”

Chính nhờ hương vị thơm ngon đặc trưng của món canh chua bông điên điển đã mang đến nhiều hoài niệm cho những ai từng sinh ra và lớn lên ở vùng sông nước miền Tây.

Có người xa quê, biết bao lần thèm món cá linh nấu với bông điên điển nhưng hiếm lần nào được thưởng thức bởi công việc bận rộn nơi thị thành. Thưởng thức món cá linh bông điên điển chỉ có cách lặn lội về tận quê mới cảm nhận hết vị của món ngon quê nhà.

Ca dao có câu:

“Nước không chân sao kêu nước đứng
Cá không thờ sao gọi cá linh”

Tương truyền, lúc Nguyễn Ánh bôn tẩu vùng này, một lần cá linh từ đâu phóng ào ào vào thuyền, ông cho là điềm gở nên không đi theo hướng đã định và thoát nạn. Từ đó, có tên gọi cá linh.

Bài thơ Bông Điên Điển của tác giả DMT là nổi niềm của một người con xa quê và cũng để kết thúc bài ký sự này

bông điên điển
Hình sưu tầm
Điên điển vàng bịn rịn mùa hoa
Xuồng ai đó lênh đênh đồng nước
Nồi mắm kho thơm ngậy lòng ta
Rượu ta uống chiều nay say khướt
Châu thổ lặn chìm sâu cả thuớc
Cho trồi lên rạo rực hoa vàng
Tình yêu nở thành hoa mùa nước
Suốt một đời ta mãi bâng khuâng
Dáng em bơi thon thả trên đồng
Chéo một mảnh khăn rằn Nam Bộ
Lau lách giữa mênh mông châu thổ
Mũi xuồng khua rơi nhẹ cả mùa hoa
Đồng chiều nay như một khúc dân ca
Hoa dân giã như em dân dã
Cô gái quê con của người ta
Ai xui khiến bắt lòng anh phải nhớ
Anh ào ạt còn em thì mắc cỡ
Cứ lặng im bơi mãi trên đồng
Mặt cứ nép vào hoa vàng nở rộ
Anh tìm hoài chỉ gặp cảnh… mênh mông

DMT 4/12/1994

Abel Nguyễn tổng hợp / nguồn VuiViVu.vn
Quay về Tour du lịch Miền Nam
 


  • Bài Viết Liên Quan
    Trả lời
    Xem
    Bài viết sau cùng

Đang trực tuyến

Đang xem chuyên mục này: Không có thành viên nào trực tuyến.1 khách.