Năm 1998, đô thị cổ Hội An được công nhận là Di sản văn hóa thế giới và bắt đầu triển khai một hoạt động "không đụng hàng": tái hiện Đêm phố cổ Hội An đầu thế kỷ 20, gọi tắt là Đêm phố cổ.

Kể từ đêm đầu tiên 8.9.1998 mang tính thử nghiệm, đến nay người dân Hội An đã tổ chức hơn 120 đêm phố cổ định kỳ vào các tối 14 âm lịch hằng tháng, gần 20 đêm đột xuất để phục vụ các sự kiện văn hóa hoặc hội nghị quốc tế diễn ra tại đây. Ước tính đã thu hút khoảng hơn 500 ngàn lượt du khách trong và ngoài nước đến Hội An tham quan và tham gia các hoạt động trong những "Đêm phố cổ" (bình quân 3 ngàn lượt khách/đêm).

Sự kiện văn hóa này đã chứng minh được sức sống của mình với tư cách là một sản phẩm du lịch - văn hóa thường xuyên đầy hấp dẫn của Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An, của bức tranh du lịch đất Quảng. Chỉ riêng trong lĩnh vực du lịch, theo thống kê, cứ vào thời điểm có hoạt động "Đêm phố cổ" thì lượng khách lưu trú tại các khách sạn trên địa bàn tăng gấp đôi ngày thường.

Theo kiến trúc sư Bùi Kiến Quốc: "Con số trên 1 triệu du khách đến Hội An mỗi năm và ngày càng nhiều các sự kiện văn hóa - du lịch, các tổ chức quốc tế (APEC), thậm chí các trường đại học danh tiếng chọn Hội An làm nơi tổ chức các hội nghị, các học kỳ chuyên đề cũng nói lên sức lan tỏa của Hội An, mà Đêm phố cổ đã có một đóng góp không nhỏ... Đứng về mặt thương mại, đó là một thành công vượt bậc!".

Từ một số loại hình hoạt động ban đầu, đến nay đa số các hoạt động đã khẳng định được chỗ đứng của mình trong lòng nhân dân và du khách như các trò chơi dân gian như bài chòi, trò chơi đập nồi, các loại hình ca nhạc truyền thống như hò khoan đối đáp, ca múa nhạc dân tộc, các điểm sinh hoạt thơ ca, các nhóm nhạc như gia đình tộc Đỗ với cây Hạ uy cầm, các điểm dạy hát dân ca cho các em thiếu nhi, hội thi hoa đăng... đã ngày càng thu hút đông đảo du khách và nhân dân một cách hào hứng.

Đến với những "Đêm phố cổ" gần đây, lại có thêm nhiều hoạt động mới như các tụ điểm nhạc trữ tình "Giai điệu thời gian", hoạt cảnh "Tái hiện ông Đồ" tại chùa Cầu và nhà số 97 Nguyễn Thái Học, trò chơi "bịt mắt đánh trống" tại sân nhà 17 Nguyễn Thị Minh Khai, độc tấu nhạc cụ dân tộc tại đường Trần Phú và Nguyễn Thị Minh Khai. Đặc biệt, nhóm nhạc thính phòng gồm các nghệ sĩ cao niên một thời vang bóng của Hội An với tên gọi "Cung đàn xưa" đã thu hút sự quan tâm của rất nhiều du khách trí thức. Tất cả, cho thấy người Hội An đều đã có mặt ở tất cả các điểm sinh hoạt đó như những chủ nhân - diễn viên thật sự và trình làng bằng chính những vốn liếng văn hóa tự có của mình không hề vay mượn.

Sau 10 năm nhìn lại, "Đêm phố cổ" đã biến cả Hội An thành một sân khấu với những diễn viên tự nguyện cũng chính là những cư dân địa phương. Điều đó một lần nữa khẳng định rằng sức sống của văn hóa bản địa luôn mạnh mẽ và cần thiết trong quá trình phát triển và hội nhập. Vấn đề quan trọng là cách đặt vấn đề và phương pháp tiến hành để được sự đồng thuận của nhân dân. "Đêm phố cổ" Hội An vì thế cũng chính là một bài học kinh nghiệm!

Thanh Niên Online(Thanhnien.com.vn)